400 EUR stracone bo nie znałem jednego przepisu – historia pasażera utknętego w Bangkoku

Siedziałem na podłodze terminalu w Bangkoku o trzeciej w nocy. Wokół mnie setki innych pasażerów w podobnej sytuacji. Część spała na kartonach. Część próbowała dodzwonić się na infolinie Emirates, które nie odbierały. Dzieci płakały. Dorośli byli albo zrezygnowani, albo wściekli.

Mój lot Emirates do Warszawy przez Dubaj miał odlecieć osiemnaście godzin temu. Był „zawieszony" z powodu zamknięcia przestrzeni powietrznej nad Iranem. Nikt nie wiedział kiedy poleci. Wszyscy czekali na informacje, które nie nadchodziły.

Zapłaciłem z własnej kieszeni za dwa noclegi w hotelu – łącznie 280 euro. Za jedzenie kolejne 120 euro. Razem ponad 400 euro stracone.

Myślałem, że to moja strata. „Taki pech, nic nie poradzę, siła wyższa."

Dopiero dwa tygodnie później dowiedziałem się, że mogłem to wszystko odzyskać. I kosztowało mnie to nieznajomość jednego przepisu.

„Suspended więc nic nie przysługuje" – jak straciłem pieniądze

Gdy podszedłem do stanowiska Emirates po sześciu godzinach czekania, usłyszałem:

„Sir, the flight is not cancelled, it's suspended due to airspace closure. This is force majeure. Unfortunately we cannot provide accommodation."

Nie wiedziałem, że mogę protestować. Nie wiedziałem, że powinienem żądać czegoś więcej. „Siła wyższa" – myślałem, że to koniec rozmowy.

Znalazłem najtańszy przyzwoity hotel – 140 euro za noc w okolicy lotniska w Bangkoku. Dwa dni, dwie noce. Ponad 400 euro z mojej kieszeni. A wszyscy ci ludzie śpiący na podłodze terminalu? Prawdopodobnie też nie wiedzieli, że mają prawo do hotelu.

„Przecież to było w Azji, nie w Europie" – mój błędny tok myślenia

Gdy znajomy powiedział, że mogłem odzyskać te pieniądze, pierwsza myśl była: „Niemożliwe. Lecałem Emirates, linia z Dubaju. Z Bangkoku do Warszawy. To nie europejski lot."

„Ale skąd startowałeś tam?" – zapytał znajomy.

„Z Warszawy."

„I to była jedna rezerwacja, tam i z powrotem?"

„Tak, jeden bilet."

„No to linia złamała prawo. Pierwszy odcinek Twojej podróży startował z Polski, czyli z Unii. To znaczy że cała podróż – włącznie z lotem powrotnym – podlegała europejskiemu Rozporządzeniu 261/2004. Powinni byli Ci zapewnić hotel, jedzenie, wszystko."

Lekcja geografii prawnej, która kosztuje pasażerów fortuny

Europejskie Rozporządzenie 261/2004 chroni pasażerów według dwóch zasad:

• Zasada 1: Lot startuje z lotniska w UE – bez znaczenia jaka linia, dokąd lecisz. Chroniony pełnymi prawami pasażera.
• Zasada 2: Lot wykonuje przewoźnik unijny z państwa trzeciego DO UE – również chroniony.

W moim przypadku: lot „tam" (Warszawa→Bangkok) startował z Polski, więc był chroniony Rozporządzeniem 261/2004. A skoro całość była jedną rezerwacją – jeden numer PNR – powrót też był objęty ochroną europejskiego prawa pasażera.

Siła wyższa nie zwalnia ze wszystkiego – najważniejsza lekcja

„Słuchaj uważnie, bo to najważniejsze" – powiedział znajomy. „Rozporządzenie 261/2004 mówi, że w przypadku siły wyższej linia NIE musi płacić zryczałtowanego odszkodowania – tych 250–600 euro. To faktycznie odpada.

Ale wszystkie inne obowiązki pozostają! Hotel, jedzenie, transport, lot zastępczy – to wszystko muszą zapewnić bez względu na przyczynę zakłócenia.

Siła wyższa zwalnia tylko z jednego konkretnego obowiązku – wypłaty kwoty 250–600 EUR. Nie ze wszystkich obowiązków wobec pasażera."

To była informacja warta 400 euro. Gdybym to wiedział na lotnisku, powiedziałbym:

„Rozumiem, że to siła wyższa i odszkodowanie finansowe 250–600 EUR nie przysługuje. Ale artykuł 9 Rozporządzenia 261/2004 zobowiązuje Państwa do zapewnienia opieki niezależnie od przyczyny. Żądam hotelu, posiłków i transportu jako prawa pasażera."

Co zrobiłem później – walka o zwrot 400 euro

Dwa tygodnie po powrocie napisałem formalną reklamację do Emirates:

1. Opisałem chronologicznie co się wydarzyło z datami i godzinami
2. Załączyłem kopie rachunków z hotelu (280 EUR) i paragonów za jedzenie (120 EUR)
3. Powołałem się na Rozporządzenie 261/2004 art. 9 o opiece oraz art. 3 ust. 1 lit. a o zakresie terytorialnym
4. Wyjaśniłem, że siła wyższa zwalnia tylko z odszkodowania finansowego (art. 5 ust. 3), nie z obowiązku opieki (art. 9)
5. Zażądałem zwrotu 407 euro

Emirates odmówił. Odpowiedziałem krótko i stanowczo, powołując się na konkretne artykuły i zapowiadając pozew. Kolejne dwa tygodnie ciszy. Potem email: „Po ponownej analizie Pana sprawy, zgadzamy się zwrócić poniesione koszty..."

407 euro wróciło na moje konto – miesiąc po tym, jak je wydałem.

Trzy rzeczy, które musisz zapamiętać o prawach pasażera

Jeśli kiedykolwiek znajdziesz się w podobnej sytuacji, zapamiętaj:

• 1. Sprawdź czy Twój lot startował z UE – albo czy lecisz przewoźnikiem UE z państwa trzeciego do UE. Jeśli tak – masz pełną ochronę EU261 nawet jeśli problem dotknął Cię poza Europą.
• 2. Siła wyższa NIE zwalnia z obowiązku opieki – artykuł 9 pozostaje w mocy zawsze. Żądaj hotelu, posiłków i transportu. Jeśli odmówią – płać sam, zachowaj paragony i odzyskaj po powrocie.
• 3. Nie bój się składać reklamacji – powołuj się na konkretne artykuły Rozporządzenia 261/2004. Często w drugiej turze linia się zgadza, bo wie, że masz rację i prawo po swojej stronie.

Podsumowanie

Twoje 400 euro może zostać w Twojej kieszeni zamiast zasilić zyski linii lotniczej. Wszystko zależy od tego, czy znasz jeden przepis o prawach pasażera.

Teraz już go znasz.